Εκτενής ενημέρωση από την αναπληρώτρια διευθύντρια ΔΕΥΑΧ κα. Λουπασάκη για τη βλάβη στον κεντρικό αγωγό αποχέτευσης της Νέας Χώρας τον Αύγουστο, με αποκατάσταση σε 33 ώρες. Ακολουθεί εκτενής πολιτική συζήτηση με τοποθετήσεις των παρατάξεων που επεκτείνεται στη φέρουσα ικανότητα των υποδομών των Χανίων και τον υπερτουρισμό.
Κύρια ζητήματα:
Η Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Χανίων (ΔΕΥΑΧ) είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου με κοινωφελή χαρακτήρα που έχει ως σκοπό τη μελέτη, κατασκευή, συντήρηση και λειτουργία των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης της περιοχής Χανίων. Η επιχείρηση συστάθηκε το 1980 σε εφαρμογή του Νόμου 1069/80 και λειτουργεί από το 1981. Όλοι οι διανοιγμένοι δρόμοι του Σχεδίου Πόλεως Χανίων, εκτός της Παλιάς Πόλης, αποχετεύονται με χωριστό σύγχρονο δίκτυο ακαθάρτων.
Στις 11 Αυγούστου 2026 προκλήθηκε σοβαρή βλάβη σε κεντρικό αγωγό του δικτύου αποχέτευσης στη Νέα Χώρα, με λύματα να υπερχειλίζουν και το οδόστρωμα να υποχωρεί στην οδό Μητροπολίτου Κυρίλλου. Το περιστατικό αυτό έθεσε στο προσκήνιο το ζήτημα της επάρκειας των υποδομών της πόλης. Κάθε νέα επένδυση σημαίνει αυξημένη κατανάλωση νερού, μεγαλύτερο όγκο λυμάτων και συνολικά μεγαλύτερη πίεση στις δημόσιες υποδομές. Το ζήτημα αφορά το κατά πόσο οι βασικές υποδομές της πόλης μπορούν να ακολουθήσουν τον ρυθμό της συνεχούς ανάπτυξης και της μεγάλης τουριστικής επιβάρυνσης.
Τίθενται ερωτήματα για την ύπαρξη επικαιροποιημένης μελέτης δυναμικότητας του αποχετευτικού δικτύου, την επάρκεια των διατομών των αγωγών κατά τους μήνες αιχμής και τη δυναμικότητα του βιολογικού καθαρισμού στον Κουμπελή. Η συζήτηση για τη φέρουσα ικανότητα των υποδομών συνδέεται άμεσα με το ζήτημα του υπερτουρισμού που απασχολεί έντονα τα Χανιά τα τελευταία χρόνια.
Προσκαλεί τους συμβούλους να κάνουν μια βουτιά στη Νέα Χώρα για να αποδειχθεί ότι τα νερά είναι καθαρά. Αποσαφηνίζει ότι ακόμα και αν είχε κατασκευαστεί ο δεύτερος αγωγός, η βλάβη θα είχε συμβεί, καθώς η απόληξή του ήταν πριν το σημείο της ζημιάς. Ευχαριστεί τα στελέχη της ΔΕΥΑΧ που δούλεψαν νυχθημερόν και επέστρεψαν από άδειες. Αντικρούει την πρόταση του κ. Λουτσέτη για βυτιοφόρα, τονίζοντας ότι θα εκτοξευθεί η τιμή του νερού για 100 βυτιοφόρα και 100 ανθρώπους σε εφεδρεία για κάτι που συνέβη για πρώτη φορά σε 40 χρόνια. Απαριθμεί εκτενώς τα έργα υποδομής που υλοποιούνται — αναβάθμιση βιολογικού 15 εκατ. ευρώ, αντικατάσταση δικτύων ύδρευσης στη Νέα Χώρα, σύνδεση Ακρωτηρίου με βιολογικό. Προαναγγέλλει συζήτηση τον Σεπτέμβριο με αιτήματα για παύση επέκτασης βραχυχρόνιας μίσθωσης στη Δημοτική Ενότητα Χανίων και διεκδίκηση του τέλους ανθεκτικότητας 15 ευρώ ανά διανυκτέρευση που σήμερα καταλήγει στο κεντρικό κράτος αντί στην τοπική αυτοδιοίκηση.
Οι ευθύνες για τη βλάβη είναι διαχρονικές — δεν φταίει μόνο ο κ. Σημανδηράκης, φταίνε και οι προηγούμενες δημοτικές αρχές — αλλά ο ισχυρισμός ότι δεν υπήρχε τρόπος πρόβλεψης είναι σκοταδισμός επιστημονικά και επικίνδυνος πολιτικά, αφού υπάρχουν μέθοδοι δομικού ελέγχου ακεραιότητας αγωγών που σε άλλες χώρες είναι υποχρεωτικές. Η επισκευή σε 33 ώρες ήταν άθλος, αλλά η δημοτική αρχή απέτυχε στην πρόληψη και στη δυνατότητα εναλλακτικής διαχείρισης. Προτείνει στόλο 20-30 βυτιοφόρων σε διαδημοτική συνεργασία ώστε να μην είναι η θάλασσα η μόνη λύση σε βλάβη αντλιοστασίου. Κατέθεσε ολοκληρωμένο σχέδιο ελέγχου στη ΔΕΥΑ προς συζήτηση. Κατά την αυτοψία του στις 16-17 Αυγούστου, υπήρχαν λουόμενοι και παιδιά δίπλα σε σημείο που αντλία της ΔΕΥΑ έφερνε λύματα στην παραλία, ενώ στον Κλαδισσό κόσμος έκανε μπάνιο εντός της ζώνης απαγόρευσης.
Το ζήτημα ξεπερνά τη μεμονωμένη βλάβη και αφορά κατά πόσο οι βασικές υποδομές μπορούν να ακολουθήσουν τον ρυθμό της τουριστικής επιβάρυνσης. Κάθε νέα ξενοδοχειακή μονάδα σημαίνει αυξημένη κατανάλωση νερού, μεγαλύτερο όγκο λυμάτων και μεγαλύτερη πίεση στις υποδομές. Θέτει σειρά ερωτημάτων: υπάρχει επικαιροποιημένη μελέτη δυναμικότητας αποχετευτικού; Έχουν ενσωματωθεί στον σχεδιασμό οι νέες ξενοδοχειακές μονάδες; Ποια είναι η φέρουσα ικανότητα των Χανίων σε κατοίκους, επισκέπτες, κλίνες και οχήματα; Η δημοτική αρχή πρέπει να παρουσιάσει συνολικό σχέδιο επάρκειας και αναβάθμισης υποδομών για την επόμενη δεκαετία, με πραγματικά στοιχεία, χρονοδιαγράμματα και χρηματοδότηση. Τα Χανιά χρειάζονται ανάπτυξη που να μπορούν να αντέξουν.
Το περιστατικό δεν είναι απλό ατύχημα αλλά σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας. Το οικοσύστημα της παραλίας δεν αφορά μόνο το θαλασσινό νερό αλλά την άμμο, το υπέδαφος, τον υδροφορέα, τη χλωρίδα και την πανίδα, και δεν έγιναν μετρήσεις μικροβιακού φορτίου για το χερσαίο οικοσύστημα. Ως γιατρός, επισημαίνει ότι τα μικρόβια στην άμμο εμφανίζονται σε συγκεντρώσεις 10 έως 100 φορές μεγαλύτερες και ότι επί 15 μέρες δεν πάρθηκε ούτε μία δειγματοληψία από την άμμο. Υπάρχει τεράστιο κενό ασφάλειας — κανείς δεν μπορεί να πει χωρίς τεκμήρια ότι η παραλία είναι ασφαλής για τα παιδιά. Χρειάζεται πρωτόκολλο διαχείρισης κρίσης και εμπλοκή του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας. Τα ζητήματα δημόσιας υγείας δεν αντιμετωπίζονται με όρους επικοινωνίας — η φωτογραφία του δημάρχου στην παραλία δεν αποτελεί τεκμήριο ασφάλειας.
Κατανοεί τη θέση της δημοτικής αρχής και των εργαζομένων, αλλά ρωτά αν το γεγονός αλλάζει τον σχεδιασμό για την περιοχή. Θέτει ζήτημα για τα λύματα που παραμένουν εντός του Κλαδισσού πίσω από το ανάχωμα, καθώς αν σπάσει από θαλασσοταραχή θα φύγουν πάλι στη θάλασσα. Η περιοχή είναι οικολογικά προστατευόμενη και χρειάζεται σχεδιασμός σε συνεργασία με την Περιφέρεια. Αναφέρει επίσης πρόβλημα υπερχείλισης λυμάτων 1-2 φορές τον χρόνο στο φρεάτιο στα Άπτερα.
Από όλη τη συζήτηση κρατά ως πιο σημαντικό τη δέσμευση της κα. Λουπασάκη ότι θα ανατεθεί μελέτη για προληπτική συντήρηση, έλεγχο αντοχής και προγραμματισμό τμηματικής αντικατάστασης. Η διαχείριση της βλάβης από τη ΔΕΥΑΧ ειπώθηκε επαρκώς από όλους τους προλαλήσαντες, οπότε δεν χρειάζεται επανάληψη.
Οι οσμές αποχέτευσης πλέον δεν περιορίζονται στον Κουμπελή αλλά εξαπλώνονται σε παλιά πόλη, Ενετικό λιμάνι, Χαλέπα και Κουμ Καπί. Όποιος λέει ότι η αιτία δεν σχετίζεται με τον αλόγιστο αριθμό τουριστών, πλανάται. Χρειάζεται τεκμηριωμένη εκτίμηση για τις συνέπειες της αύξησης ξενοδοχειακών κλινών στο αποχετευτικό, καθώς και μετρήσεις και καθαρισμός της άμμου — όχι με εκτιμήσεις αλλά με τεκμηριωμένο επιστημονικό τρόπο. Η υγεία είναι αδιαπραγμάτευτη και δεν επιτρέπει εκπτώσεις.
Χρειάζεται επιχειρησιακό σχέδιο για μελλοντικές αντίστοιχες βλάβες — η πρόταση για βυτιοφόρα σε επίπεδο τοπικής ένωσης δήμων δεν είναι λαϊκισμός, είναι πρόταση. Το δίκτυο αποχέτευσης σχεδιάστηκε για άλλη εποχή, αλλά με τον υπερτουρισμό που υφίσταται δεν επαρκεί πλέον. Ο σχεδιασμός πρέπει να γίνεται με προοπτική εικοσαετίας, όχι πενταετίας. Θετικό ότι ο Δήμαρχος αντιλαμβάνεται, έστω μετά από δυόμισι χρόνια, το ζήτημα των υποδομών που η Λαϊκή Συσπείρωση θέτει επιμόνως. Το τέλος ανθεκτικότητας πρέπει να τεθεί μετ' επιτάσεως στην ΚΕΔΕ.